Tổng thống Obama trả lời câu hỏi “Tại sao người trẻ cần quan tâm đến chính trị?”

au đây là một cuộc đối giữa một sinh viên và Barack Obama, Tổng Thống Hoa Kỳ. Câu hỏi được đặt ra là “tại sao người trẻ cần quan tâm đến chính trị?”. Mời đọc giả đọc lời đối thoại đó và nếu muốn coi clip trọn vẹn thì vào clip kèm theo.

Bethany: Xin thú thật với ông, trước khi tôi đến đây để thực hiện cuộc phỏng vấn này này cho YouTube, tôi không bao giờ theo dõi chuyện chính trị nhiều, và…

Obama: Bạn không phải là người duy nhất đâu.

Bethany: Rất nhiều khán giả của tôi, những người thuộc thế hệ trẻ, có vẻ như không quan tâm đến chính trị trong khi cá nhân tôi nghĩ rằng họ nên để tâm hơn nên câu hỏi của tôi cho ông là tại sao người trẻ cần phải quan tâm đến chính trị và tại sao nó lại quan trọng đối với họ?

Obama: Về cơ bản thì chính trị là cách để chúng ta tổ chức chính mình, một cách khoa học; về việc làm thế nào để đi đến những quyết định về cách chúng ta sẽ sống với nhau. Người trẻ quan tâm đến học phí đại học (ĐH) sẽ được trang trải ra sao, có phải không? Thì, sự thật của vấn đề là sở dĩ chúng ta có được những trường ĐH hiện nay là bởi vì ở một thời điểm nào đó, có những chính trị gia đã nói ‘các bạn biết gì không, chúng ta cần bắt đầu thiết lập các ĐH’ và rồi một ngày một người như Albraham Lincoln bắt đầu một ý tưởng gọi là ĐH Land-Grant. Ông ấy hiểu rằng chính phủ cần phải đầu tư và người dân cần có một nền giáo dục để sử dụng như một công cụ để thành đạt.

Các bạn là những người duy nhất sẽ sử dụng các trường cao đẳng và ĐH đó và nếu họ không được chính phủ tài trợ, học phí của các bạn sẽ tăng lên, các bạn sẽ đối đầu với nhiều khoản nợ, các bạn sẽ là những người bị ảnh hưởng. Vì vậy, tốt nhất là các bạn nên có một tiếng nói và hiểu rõ chuyện gì đang xảy ra và ai là người đang quyết định những chuyện đó.

Nếu bạn quan tâm đến một đề tài chẳng hạn như quyền bình đẳng của những người đồng tính, những người thay đổi giới tính, các điều luật trong luật pháp có thể đảm bảo rằng họ không bị phân biệt đối xử. Nhưng các điều luật đó chỉ có thể được thông qua nếu chính trị cho phép chúng được thông qua.

Về môi trường, tôi lớn tuổi hơn bạn nhiều. Bạn sẽ còn ở lại rất lâu so với tôi. Nếu khí hậu cứ nóng dần và hạn hán cùng lũ lụt cứ gia tăng hay các đại dương cứ chết dần, bạn và con cái bạn sẽ là những người phải đối diện với các vấn đề đó. Chúng ta có thể ngăn chặn những điều này, nhưng chúng ta chỉ có thể ngăn chặn chúng nếu chúng ta cùng ngồi lại và bắt đầu sử dụng nhiên liệu một cách khác hơn. Cho nên, không có một quyết định nào trong cuộc sống của chúng ta không bị ảnh hưởng bởi luật pháp mà chúng ta có. Và chúng ta may mắn được sống trong một xã hội dân chủ, nơi mà tiếng nói của chúng ta có ảnh hưởng. Nhưng nếu chúng ta không tham gia…

Đơn giản là như vầy. Bạn và một số các bạn khác quyết định đi cinema. Rồi bằng cách nào đó các bạn phải quyết định sẽ đi xem phim gì vì không phải ai lúc nào cũng đồng ý với nhau cả. Các bạn sẽ phải thảo luận, phải đưa ra lý do của mình, và rồi sẽ phải thỏa hiệp; nếu không thì các bạn sẽ không gặp mặt nhau thường xuyên nữa. Đối với một quốc gia thì cũng tương tự như vậy. Chúng ta cầm phải quyết định về đường hướng chúng ta muốn đi tới, về những việc chúng ta sẽ làm, về việc chúng ta sẽ sử dụng tiền tài của chúng ta như thế nào, về việc chúng ta sẽ đối xử với nhau như thế nào… Và bạn không muốn là người cứ nói ‘ok, sao cũng được, các bạn muốn làm như thế nào thì tôi sẽ làm như thế đó.’ Bạn sẽ muốn nói lên tiếng nói của mình và thể hỉện các giá trị của mình cùng những gì bạn quan tâm. Và đó là những gì vây quanh chính trị. Nó không phức tạp lắm đâu. Chỉ là những gì người ta thường làm với bạn bè và gia đình thôi. Người ta thương lượng và thỏa hiệp, cố gắng tìm ra giải pháp để chung sống với nhau. Chỉ có điều là chuyện này được thực hiện ở tầm vóc quốc gia và một số các vấn đề trở nên phức tạp nhưng các giá trị thì vẫn là những thứ bạn thường xuyên đề cập đến mà thôi. Đó là làm cách nào để có thể đối xử với nhau bằng lòng tốt, làm cách nào để quan tâm đến nhau, làm thế nào để cư xử với nhau. Và bạn biết không, tôi nghĩ người trẻ thường có những bản năng tốt nhưng đôi lúc họ chán nản vì những ồn ào và lời mắng nhiếc trên truyền hình. Chính trị không nhất thiết phải là như vậy.

Bethany: Cám ơn ông rất nhiều.

Hoàng Triết chuyển ngữ

Thêm chuyện Mỹ nợ Tàu

Nước Mỹ nợ nước Tàu hơn ngàn tỷ đô la, nhiều người nghĩ rằng con nợ chắc phải lụy vào chủ nợ. Người ta hiểu lầm vì nghĩ việc nước nọ vay tiền nước kia cũng giống như mình; một bên “xin vay” bên kia “cho vay.”

Bình thường, chúng ta tới ngân hàng trình bày lý do mình cần tiền để làm gì. Ngân hàng sẽ hỏi mình có món của cải nào làm thế chấp hay không, lợi tức của mình trong tương lai có đủ để trả tiền lãi và vốn hay không. Hai bên sẽ mặc cả lãi suất cao hay thấp, cách trả lãi và vốn như thế nào, vân vân. Trong nền kinh tế chậm tiến, ở các nước tham nhũng, người vay còn phải hối lộ người ký giấy cho vay nữa. Nói chung, con nợ ở địa vị “xin,” chủ nợ địa vị “cho.”

Trong kinh tế thị trường, mọi người không “xin và cho” mà chỉ trao đổi. Hai bên bình đẳng, mỗi bên tính toán thiệt hay lợi rồi trao đổi. Các công ty lớn hoặc chính phủ các nước giầu không cần đi tìm người có tiền mà vay. Việc vay nợ có thể diễn ra trong thị trường. Người cần tiền báo cho “công chúng” biết mình muốn vay, ai có tiền cũng xin mời. Họ phát hành các “giấy nợ” (trái khoán), ai muốn cũng mua được. Mua trái khoán tức là cho vay. Trên mỗi trái khoán ghi rõ số tiền vốn và lãi suất là bao nhiêu, thời hạn bao lâu, những chi tiết đó không thay đổi. Trái khoán do các chính phủ phát hành gọi là công trái. Chỉ những nước kinh tế rất yếu mới phải “xin vay tiền” các ngân hàng theo lối người bình thường. Vì nếu họ phát hành công trái, có thể không ai muốn mua. Đi vay trực tiếp như vậy thường phải trả lãi suất cao và chịu nhiều điều kiện ngặt nghèo khác. Chẳng hạn, khi chính phủ Việt Nam đi vay IMF hoặc Ngân Hàng Thế Giới, hoặc vay từ một nhóm các ngân hàng tư nhân, rồi đem tiền về cho quý vị giám đốc các công ty Vinashin, Vinalines dùng làm gì đó, hoặc biến mất luôn.

Việc vay nợ của chính phủ Mỹ khác với việc tư nhân đi vay nợ, nhìn vào thấy có vẻ kỳ cục. Bình thường, khi đang làm ăn khá giả thì chúng ta vay nợ dễ dàng, khi thất nghiệp đi vay rất khó. Mấy năm gần đây, chính phủ Mỹ phát hành công trái mới để vay nợ mỗi năm chừng 650 tỷ cho tới hơn 800 tỷ đô la. Nhưng năm 2010, số nợ vay lên tới 1,565 tỷ, cao gấp đôi thường lệ, với lãi suất vẫn rất thấp. Mà 2010 là năm kinh tế Mỹ đang khủng hoảng. Tại sao người ta vẫn muốn cho chính phủ Mỹ vay tiền giữa cơn khó khăn như vậy? Lý do là khi kinh tế Mỹ yếu đi thì cả thế giới cũng yếu theo. Các công ty giảm bớt đầu tư, người có tiền muốn cho vay họ cũng không cần vay. Nhìn quanh, lại thấy chỉ mua công trái Mỹ là tiện nhất. Khi ai cũng nghĩ như vậy, công trái Mỹ lại được giá, lãi suất ở Mỹ vẫn được giữ ở mức rất thấp.

Mỗi tuần lễ chính phủ Mỹ đều phát hành công trái, có thứ ba tháng đáo hạn, có thứ một năm, có thứ kéo dài hàng chục năm. Khi đáo hạn, ai làm chủ các trái khoán sẽ được trả nguyên số tiền ghi trên đó, thí dụ 10,000 đô la. Giống như trong các thị trường khác, người bán và người mua có thể mặc cả với nhau về giá trái khoán. Sau khi mua, chủ nhân các trái khoán có thể bán lại cho người khác mà người phát hành trái khoán, tức là con nợ, không cần biết tới. Mỗi ba tháng hay mỗi năm, chính phủ Mỹ trả tiền lãi cho người đang làm chủ trái khoán, khi đáo hạn người chủ sau cùng sẽ được hoàn đủ 10,000 đô la.

Công trái có thể bán theo lối đấu giá. Chẳng hạn chính phủ Mỹ muốn bán công trái đáo hạn trong một năm với mệnh giá 10,000 đô la; lãi suất trên giấy là 3%. Các nhà đầu tư sẽ hiến giá. Người muốn hưởng lãi suất cao hơn 3% có thể trả giá 9,800, người trả 9,700 còn muốn hưởng nhiều hơn nữa. Có người chịu trả trên 10,000 đô la vì họ chấp nhận hưởng ít hơn 3% cũng được. Lãi suất thực sự được hưởng khác với lãi suất 3% ghi trên trái khoán. Trong thị trường trái khoán, trả giá cao hơn tức là chấp nhận một lãi suất thực thấp hơn lãi suất trên giấy. Khi có nhiều người muốn mua thì họ đẩy giá lên cao, giá lên thì lãi suất thực sẽ giảm. Việc mua đi bán lại trong thị trường trái khoán cũng vậy, một thứ trái khoán tăng giá tức là người mua chấp nhận lãi suất thực của nó bị giảm; hoặc ngược lại.

Khi muốn “cho Mỹ vay,” quý vị không cần đợi tới ngày chính phủ Mỹ phát hành công trái. Bất cứ lúc nào cũng có thể “ra chợ” mua các trái khoán mình thích. Khi muốn bán cũng vậy. Khi một người bán công trái Mỹ, không phải chính phủ Mỹ sẽ trả tiền mà chỉ có người mua trả tiền. Thị trường công trái Mỹ ảnh hưởng trên các lãi suất khác; cũng như giá gạo ở chợ này ảnh hưởng tới giá gạo bán tại chợ khác. Khi lãi suất công trái lên hay xuống thì lãi suất của các món nợ khác cũng tăng hay giảm theo, vì người đầu tư tự do muốn mua, bán thứ chứng khoán nào cũng được.

Thí dụ, trong năm tháng đầu năm 2014, giá công trái chính phủ Mỹ tăng lên một cách bất thường. Lãi suất của các công trái 10 năm giảm từ 3% xuống chỉ còn 2.54% một năm, khiến các lãi suất đều giảm, những người cần vay để mua nhà rất sướng. Các nhà phân tích ở Mỹ tìm cách giải thích tại sao lãi suất chịu áp lực như vậy: Trong năm tháng đầu năm, Bắc Kinh đã mua một số công trái Mỹ lớn nhất trong suốt 30 năm, tổng cộng hơn 107 tỷ đô la. Vào năm 2014, Ngân Hàng Trung Ương Mỹ cũng đang muốn ghìm cho lãi suất xuống thấp để kích thích kinh tế hồi phục nhanh hơn. Sang đầu năm 2015, Bắc Kinh làm ngược lại, họ bán ra nhiều công trái Mỹ hơn là mua vào. Tình cờ, cùng lúc đó Ngân Hàng Trung Ương Mỹ cũng không muốn cho lãi suất xuống nữa, vì lo sẽ lạm phát.

Trong hai năm liền, chính quyền Trung Cộng đã vô tình hỗ trợ chính sách tiền tệ của Mỹ. Nhưng trong thị trường tài chánh thế giới, chẳng ai giúp ai, cũng không ai có thể nhờ người khác. Mọi người mua, kẻ bán đều chỉ tính toán sao có lợi cho mình thôi.

Đầu năm 2014, Bắc Kinh đang cần nâng số hàng xuất cảng lên cao cho ngành sản xuất bớt trì trệ. Họ cần giảm giá đồng nguyên của họ so với đô la Mỹ. Khi người Tàu bán hàng ra ngoài, hầu hết các nước đều trả bằng đô la Mỹ. Thí dụ, món hàng giá 100 nguyên đang bán ra ngoài với giá 16 đô la. Nếu đồng nguyên xuống, thì món hàng 100 nguyên cũng tự động xuống giá, thí dụ chỉ còn 15 đô la thôi; món hàng của Mã Lai hay Mexico vẫn giữ giá cũ sẽ bị cạnh tranh.

Khi muốn hạ thấp hối suất đồng nguyên, Bắc Kinh cứ đi đô la, tạo áp lực trên thị trường, giá đồng nguyên tự nhiên xuống thấp. Càng muốn ghìm giá đồng nguyên là họ càng mua thêm nhiều đô la. Rồi thế nào cũng phải đem đầu tư vì không ai dại dột giữ hàng trăm tỷ đô la để không trong nhà. Chỗ đầu tư an toàn nhất vẫn là công trái chính phủ Mỹ. Mua công trái Mỹ được hưởng lãi rất thấp, 3% hay 2.5%; nhưng công trái chính phủ Đức cùng thời gian đó còn thấp hơn (1.2%) và công trái Nhật Bản thấp hơn nữa (0.54%) vì dân Nhật để dành rất nhiều tiền mà họ lại thích cho nhà nước vay! Mỗi năm, hàng Trung Quốc bán hàng sang Mỹ nhiều hơn số họ mua vào, cho nên họ dư rất nhiều đô la Mỹ. Số đô la dự trữ đó lại đem đi mua công trái Mỹ, tức là cho chính phủ Mỹ vay nợ.

Tại sao công trái Mỹ lại được chuộng như vậy? Có hai đặc tính, liên can với nhau. Thứ nhất, người ta thích mua một chứng khoán có “thị trường sâu,” tức là có rất nhiều người mua và bán. Những thứ mà cả tuần lễ hay cả tháng mới có người mua hay bán thì mình muốn bán hay mua cũng phải chờ, hoặc chịu hy sinh bán giá rẻ hoặc mua với giá đắt. Trong thị trường sâu, món hàng có “tính lưu hoạt,” tức là dễ mua, dễ bán, nhanh chóng và không phải hy sinh như vậy. Thị trường công trái Mỹ rất lưu hoạt, và rất sâu nếu so sánh với, thí dụ, công trái Nhật Bản hay Đức.

Hiện tượng Trung Cộng mua và giữ hàng ngàn tỷ đô la công trái Mỹ có ảnh hưởng cho cả hai bên, khó nói bên nào lợi, bên nào thiệt. Nhờ Trung Quốc mua nhiều công trái, dân Mỹ được hưởng lãi suất thấp, thấp hơn là nếu người Tàu không đổ tiền vào. Dân Mỹ vay nợ mua xe, mua nhà dễ hơn, kinh tế được kích thích. Nhưng khi nhiều tiền quá, các ngân hàng Mỹ cạnh tranh nhau trong việc cho vay, họ không dám đòi hỏi các con nợ nhiều quá. Một hậu quả là nhiều người thiếu tiêu chuẩn vẫn vay được tiền mua nhà; số người vỡ nợ cũng nhiều hơn. Cuộc khủng hoảng tài chánh năm 2007 bắt đầu từ thị trường địa ốc, một phần cũng vì tiền Trung Quốc đổ vào Mỹ nhiều quá!

Trong năm năm qua, kinh tế Mỹ từ từ hồi phục và Bắc Kinh vẫn đem tiền tới cho vay, lãi suất vẫn được giữ ở mức rất thấp. Một hậu quả là giới đầu tư ở Mỹ chuyển tiền đi mua cổ phiếu để kiếm lời nhiều hơn. Vì thế, thị trường chứng khoán đã lên đều đều, lên nhanh hơn mức tăng trưởng kinh tế. Giới đầu tư có lợi, nhưng cũng nguy hiểm. Vì giá các cổ phiếu không thể cứ cao quá như vậy, có thể sụp đổ bất ngờ.

Chính phủ Trung Quốc cũng chơi một trò nguy hiểm nếu cứ tiếp tục đem đồng nguyên đổi lấy đô la Mỹ để giữ hối suất thấp, cho xuất cảng được nhiều. Bởi vì mỗi lần họ in thêm tiền để mua đô la, một số đồng nguyên lớn được đưa vào thị trường, số tiền lưu hành tăng lên có thể gây lạm phát. Muốn giảm bớt số đồng lượng tiền lưu hành, phải hút chúng vào bằng cách phát hành công trái, tức là chính phủ vay nợ dân! Số nợ trong nước Tàu đã tăng đến một mức đáng lo ngại, Ngân Hàng Trung Ương phải canh chừng mỗi ngày để cho quả bom nợ không bùng nổ! Muốn cân bằng, chính quyền Trung Cộng cần thay đổi cơ cấu kinh tế, không vụ vào xuất cảng nữa mà phải nâng cao sức tiêu thụ của người dân. Phải mở cửa cho các ngân hàng tư nhân phát triển, cạnh tranh, trả lãi suất cao hơn cho dân gửi tiền. Phải giảm bớt các công ty quốc doanh, để tư doanh phát triển. Một thay đổi cơ cấu như thế cần hàng chục năm, nếu đi chậm sẽ mất một thế hệ. Trong 30 năm nữa, mối lo lớn của nền kinh tế Trung Hoa là số người già ngày lên cao, tỉ số người làm việc xuống thấp, số người lãnh hưu bổng gia tăng!

Trong khi chờ đợi, chính phủ Mỹ cứ tiếp tục thúc giục Bắc Kinh thả nổi cho đồng nguyên lên xuống tự do. Nhưng họ cũng biết rằng nếu kinh tế Trung Quốc suy sụp thì hơn một tỷ người tiêu thụ ở nước Tàu phải thắt lưng buộc bụng, không xài tiền nữa. Tự nhiên, cả thế giới bị ảnh hưởng.

Tóm lại, trong đời sống kinh tế, cả thế giới ràng buộc với nhau. Kinh nghiệm của loài người cho thấy khi mọi người được tự do trao đổi với nhau thì tất cả đều khá hơn. Trong thị trường tự do, hai người chỉ trao đổi với nhau nếu hai bên đều thấy mình có lợi. 

Ngô Nhân Dụng
Theo Người việt

Blue - Đầu tư vào các công ty Trung Quốc là vô cùng mạo hiểm

Bạn có thể đã nghe về công ty thương mại điện tử Trung Quốc Alibaba. Có thể xem nó như một sự kết hợp khổng lồ của Amazon, Ebay và Paypal.

Trong ngày 19/9/2014, công ty này đã có đợt phát hành cổ phiếu đầu tiên ra công chúng (IPO). Đợt IPO đã nâng tổng giá trị thị trường của công ty thương mại điện tử Trung Quốc này lên mức 168 tỷ USD và có thể còn tiếp tục tăng khi chính thức được giao dịch. Điều này đã khiến Alibaba trở thành 1 trong 40 công ty đại chúng lớn nhất thế giới , theo S&P Capital IQ, cao hơn gã khổng lỗ trong ngành mua bán trực tuyến Mỹ, Amazon, khi thị giá hiện tại của công ty này là 150 tỷ đô la.

Trong một số các ngành công nghiệp nhất định ở Trung Quốc, việc các nhà đầu tư nước ngoài nắm quyền kiểm soát là phạm pháp, trong đó có Alibaba. Tức là các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không được phép sở hữu nhiều hơn 50% vốn của một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông giá trị gia tăng như Alibaba.

Vậy cơ bản thì việc Alibaba bán cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Mỹ là vi phạm luật pháp của Trung Quốc.

Vậy thì họ [Alibaba] đã xoay sở như nào?

Kì thực họ đã không thực sự bán nó. Họ đã tạo ra 1 doanh nghiệp “lợi ích thay đổi” có tên là Alibaba Group Holding Limited vốn là một công ty ảo có hồ sơ đăng ký ở quần đảo Cayman.

Và công ty Alibaba ảo được lập ra ở Cayman này đã ký hợp đồng với công ty Alibaba thật ở Trung Quốc theo đó cho phép nó được nhận lợi nhuận của công ty thật.

Nói 1 cách dễ hiểu thì công ty Alibaba thật ở Trung Quốc khi sản sinh ra lợi nhuận sẽ chuyển hết nó qua công ty Alibaba ảo ở nước ngoài [Cayman] thông qua 1 bản hợp đồng chuyển lợi nhuận. Và khi đó các nhà đầu tư dù không thể đầu tư vào Alibaba Trung Quốc nhưng lại có thể đầu tư vào công ty Alibaba ảo ở Cayman và hưởng lợi nhuận.

Đây là một thủ thuật. Đối với Trung Quốc thì đó là doanh nghiệp trong nước, nhưng đối với các nhà đầu tư thì đó là một doanh nghiệp nước ngoài.

Và theo các chuyên gia pháp lý thì chưa rõ điều này có thực sự hợp pháp ở Trung Quốc hay không. Nhưng lúc nào đó trong tương lai, Đảng Cộng Sản Trung Quốc có thể ra một quy định, đạo luật mới hoặc thay đổi các giải thích pháp luật đối với luật pháp hiện hành, và ngay lập tức tất cả những khoản đầu tư nước ngoài sẽ tan thành mây khói.

Alibaba cũng không phải công ty duy nhất làm điều này. Tất cả các công ty thương mại điện tử Trung Quốc niêm yết ở Mỹ đều có cùng cấu trúc này, trong đó có Baidu, NetEase, và Weibo.

Tất cả những hợp đồng giữa các công ty thật ở Trung Quốc và các công ty ảo ở nước ngoài chỉ có giá trị đối với các tòa án ở Trung Quốc, chịu theo các quy định của Trung Quốc.

Hãy nhớ rằng, việc Trung Quốc sẽ không bao giờ thay đổi một quy định pháp luật là chắc chắn không thể.

Đó là một nguy cơ mà các nhà đầu tư phải đối mặt. Các công ty Trung Quốc một ngày nào đó có thể vứt bỏ pháp luật và hốt trọn toàn bộ số tiền đầu tư. Các nhà đầu tư nước ngoài sẽ chỉ có thể biết làm một cách duy nhất là khởi kiện... ở tòa án Trung Quốc.

Trong số các nhà đầu tư trong nước của Alibaba có các công ty điều hành bởi con cái của các cựu lãnh đạo như Ôn Gia Bảo và Giang Trạch Dân. Việc Alibaba được bảo hộ chống lưng bởi chính quyền là điều dễ hiểu.

Đầu tư vào các công ty Trung Quốc thực sự là vô cùng mạo hiểm. Không quan trọng thị trường Trung Quốc lớn thế nào, cuối cùng nó vẫn bị kiểm soát bởi các quan chức Đảng.

Và điều gì chứng minh rằng họ sẽ luôn đảm bảo lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài?

Blue

Liệu Hoa Kỳ và China có đánh nhau hay không? Bí ẩn đằng sau của vở kịch cả hai cùng win

Theo quan điểm của người viết thì rất khó xảy ra kịch bản này. Người viết sẽ gợi ý để người đọc tư duy ra vấn đề bên trong, rất hay và thú vị.

Trong một câu nói của người Việt Nam như sau: đồng tiền liền khúc ruột và bây giờ các khúc ruột nó cứ quyện vào nhau, đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn, đồng tiền nó cứ quyện vào nhau

Quan hệ mậu dịch giữa Hoa Kỳ - China mỗi 1 năm nó vô cùng cao, khoảng 600 tỷ USD và các công ty China bây giờ đầu tư ngược trở lại Hoa Kỳ, tạo công ăn việc làm cho người Hoa Kỳ thì liệu rằng các dân biểu Hoa Kỳ có lên tiếng chống China một cách mạnh mẽ hơn hay không?. Đặc biệt là các vị dân biểu có công ty China nằm trong địa hạt của họ

Bây giờ, chúng ta lại nghe thêm 1 tin mới: Công ty hàng không Thẩm Quyến (China) tuyên bố mua 46 chiếc máy bay Boeing 737 của 1 đại công ty Hoa Kỳ (Boeing) trị giá 4,3 tỷ usd – Theo Bloomberg ngày 3-6-2015. Đây là 1 công ty rất lớn của China, Thẩm Quyến là 1 thành phố giáp với Hong Kong, tên của công ty hàng không Thẩm Quyến là Shenzhen Airlines, theo dự trù công ty này sẽ nhận 46 chiếc máy bay từ 2016 – 2020 – tin của TTCK Thượng Hải cho biết

Hiện nay công ty có 1 đội máy bay gồm: Boeing 747,737 cũng như A320 và A319 và những máy bay này chỉ chở hơn 100 hành khách và chở những hàng hóa thương mại mà thôi

Loại Boeing 737 này rất hữu dụng và được nhiều nơi sử dụng, có 1 đường đi giữa 2 hàng ghế, loại máy bay chở khoảng hơn 100 hành khách, đi những nơi gần rất thuận tiện, Boeing bán rất ăn khách, 1 chiếc Boeing 737 giá từ 78 – 113 triệu usd, có chi phí sửa chữa thấp hơn các loại máy bay khác khoảng 8% chi phí

Sắp tới Boeing bỏ túi khoảng 4,3 tỷ usd và người ta dự trù Boeing trong 20 năm tới sẽ sản xuất khoảng 6.000 chiếc máy bay mới trị giá tổng công 780 tỷ usd, phục vụ khoảng 50% nhu cầu mua máy bay của Châu Á, tương đương 16% nhu cầu thế giới, ví dụ trên thế giới có nhu cầu 100 chiếc/năm thì có 16 chiếc nằm ở châu Á, trong 16 chiếc này thì 50% là do Boeing sản xuất

Thị trường hàng không châu Á trong những năm tới, dự báo tăng rất mạnh so với thị trường Châu Âu đã bão hòa vì Châu Âu đi xe điện nhiều.

Dân số China, Ấn Độ đi máy bay nhiều với dân số 2,5 tỷ dân (hơn 2/3 thế giới)

Do đó, trong 20 chục năm tới Boeing sẽ hốt bạc, bỏ túi khoảng 780 tỷ usd, thì bao nhiều người Việt Nam, Mỹ làm việc trong hãng Boeing hưởng lợi trong việc này

Liệu rằng có ai trong chúng ta lại dám nói bây giờ công ty Boeing này buôn bán với China, tôi tẩy chay và không thèm đi làm. Chúng ta có dám nói và làm như thế không

Tình hình thế giới hiện này nó khá phức tạp. Nếu chúng ta nhớ lại thời đệ nhất và đệ nhì thế chiến thế giới tại sao người Đức lại gây ra cuộc chiến đó. Đơn giản là dành thị trường và dành các nguồn khoáng sản mới khi một nước Đức với 1 kỹ thuật mới vươn lên mà thế giới lúc đó định hình bởi các định chế của người Anh, Pháp, các quốc gia có bờ biển đã đi chiếm lục địa ở khắp nơi nhưng mà thời gian đó các nền kinh tế không bị ràng buộc với nhau giống như bây giờ

Bây giờ liệu rằng có thứ thuốc sổ nào cho các khúc ruột này nó tung ra không? Có quốc gia nào dám uống hay không. Vấn đề này rất là khó

Thời xưa, Đức là 1 nước có kỹ nghệ số 1 Châu Âu, và hồi đó Đức giống như 1 thằng bé lớn như thỏi, cần có đồ ăn thêm và đi kiếm thêm đồ ăn. Trung Quốc bây giờ cũng y chang như vậy nhưng có điều chúng ta đừng bao giờ coi thường họ, nhiều khi có 1 số người nói rằng: ôi…họ không biết gì đâu, hò khờ lắm, họ tào lao, đám ngu dốt, nông dân,…lầm, lầm, lầm và lầm. Đừng bao giờ khinh địch

Có thể nói con người ta ngày nay học từ lịch sử và họ khôn ngoan hơn nhiều. Chúng ta cứ nhìn và thấy: Nhật đã sai lầm khi tấn công Mỹ ở Trân Châu Cảng mà lúc đó Nhật với Mỹ gần như không có liên hệ gì nhiều về chiến lược, nó ở xa bờ, mà hồi đó kỹ thuật nó hạn chế lắm, nhà ai nấy ở, giống như vùng đồng quê vậy, nhà anh A đóng cửa muốn làm gì làm, nha2anh B đóng cửa muốn làm gì làm, không liên quan lẫn nhau, ngày xưa anh A và anh B chả cần phải gặp nhau. Còn bây giờ có điện thoại anh A làm gì thì anh B biết hết và ngược lại, nhà anh A có tiệc tùng gì thì mời mời thì anh B qua rất nhanh. Ngày xưa thì đi bộ còn ngại ngùng, bây giờ có xe hơi đi 1 èo là tới. Đại khái là như vậy

Thành ra có nhiều liên đới nên người ta khôn lắm. Người ta không những không đánh nhau mà còn nuôi anh, đưa tiền cho anh xài nữa – hơi khó là chuyện này. Cái đó là cái chúng ta phải để ý. Nó phức tập vô cùng, bây giờ bạn thù, thù bạn nó loạn xà ngầu, mới bạn đây, 1 phút sau thành thù, mới là thù xách dao định đâm nhau nhưng tự nhiên thấy tiền đưa ra lút dao lại thành bạn. Đó là cách thế giới vận hành như thế

Trong những ngày vừa qua, có rất nhiều tiếng nói bàn nhau vô cùng vui khi Hoa Kỳ can thiệp vào Biển Đông, rất là mãn nguyện, ai cũng hồ hỡi bên trong lẫn ra ngoài. Có 1 lời bàn luận vô cùng chí lý như sau: tại sao chúng ta lại hào hững khi 1 ông Mỹ lại nhảy vào chuyện biển Đông, tiếp tục đi theo đuôi ông Mỹ, tại sao không có 1 người nào nói chúng ta có 1 cách nào đó, chúng ta thử một ngày nào đó để mà chúng ta làm chuyện này không có theo đuôi ông nào cả bởi vì đến 1 lúc nào đó, cái ông đó ông cắt đuôi chúng ta thì sao.

Chúng ta chưa thấy có 1 điều lên tiếng như thế, người Việt Nam ta trong hoàn cảnh này phải làm cái gì, có thể bây giờ chúng ta không làm được nhưng trong 10-20 năm nữa ta có plan gì

Bây giờ Hoa Kỳ có những cái hành động có vẻ ngoạn mục trong mắt chúng ta hiện tại, nhưng mà liệu có đi đến đường cùng hay không khi mà bây giờ chúng ta nhận ra rằng khúc ruột của họ hiện cuốn chặt với nhau như thế này và chắc chắn 1 điều rằng, không một ông nào muốn thuốc sổ or tác nhau ra cả tại vì tiền đã trở thành là máu, thịt, xương rồi. Cho nên người ta không uống thuốc sổ để xóa những đồng tiền đó đâu

Trong tháng 6-2015 này và sắp tới có 2 sự kiện rất quan trọng trong mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ. Tháng 6 này, 1 phái đoàn Trung Quốc sẽ qua Mỹ để đối thoại hàng năm về quan hệ quân sự, kinh tế giữa Mỹ và China

Tháng 9-2015, Ông Tập Cận Bình sẽ qua Mỹ và gặp ông Obama tại New York. Các bạn thấy không: có những chuyện thấy vậy nhưng không phải vậy

Liệu chúng ta có thể biết được giới doanh gia của Mỹ nói chuyện với giới doanh gia của China thế nào, chúng ta không biết. Và rồi 2 đại ca đó ngồi với nhau nói chuyện rất kín ở New York những chuyện gì, chúng ta cũng chia biết. Năm 2013, 2 đại ca nói chuyện ở Palm Springs, CA. Chúng ta cũng không biết họ nói chuyện gì bên trong. Thấy 2 ông đi bộ, đút tay túi quần trong khu nhà giống như sa mạc. Chúng ta không biết gì hết. Đó là những cái chúng ta để ý trong tương lai

Mặc dù, chúng ta cũng chờ China nổ súng tấn công Hoa Kỳ để có cớ Hoa Kỳ tấn công lại, nhưng chúng ta không biết liệu cuộc gặp tại New York sắp tới có phải là hội nghị Palm Springs hứ hai, khi họ lại ngồi lại và bắt đầu chia với nhau lãnh thổ: tôi khu này nhé, anh khu này nhé, anh đừng bao giờ nổ súng trước nhé, nếu có nổ thì anh giơ lên trời nhé, đừng có chĩa vào tàu chúng tôi nhé, còn anh kia có bay thì báo chúng tôi biết trước để chúng tôi cầm loa báo: tranh ra tranh ra nhé để đừng có hiểu lầm nhé,…đại khái là như vậy. Tại vì sao vì máu thịt của họ đã có nhau rồi

Khi nói điều này, không phải làm chúng ta bi quan, hay mất nhuệ khí. Đôi khi, chúng ta phải tĩnh táo, có những hoàn cảnh chúng ta phải chuẩn bị trước. Các cụ đã dạy: đừng bao giờ để nước đến chân mới nhảy, nhiều khi chúng ta cứ lo tự sướng, không phải nước đến chân mà đến ngực rồi vẫn tự sướng chưa chịu chạy mà để nước ngập đến miệng, nói không được thì chúng ta mới biết. Cái đó mới khổ.

1 cách nhìn thực dụng, hehehe…

Mafia bóng đá: Chính trị trong thế giới của FIFA

Điều ngạc nhiên duy nhất trong vụ bắt giữ bảy quan chức của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) tại một khách sạn ở Thụy Sĩ vào sáng sớm ngày 27 tháng 5 là nó đã xảy ra. Hầu hết mọi người đều cho rằng những người đàn ông được ưu ái, diện những bộ com lê đắt tiền và đang chi phối liên đoàn bóng đá của thế giới, đã vượt ra ngoài tầm với của pháp luật. Bất luận những tin đồn hay báo cáo về hối lộ, lại quả, gian lận phiếu bầu, và các hành vi sai trái khác là gì thì Chủ tịch FIFA Joseph “Sepp” Blatter cùng các đồng nghiệp và cộng sự của ông vẫn có vẻ như luôn không hề trầy xước.

Đến nay đã có 14 người, trong đó có 9 giám đốc điều hành FIFA, cả đương chức và hết nhiệm kỳ (nhưng ngoại trừ Blatter), đã bị buộc tội về một loạt các hành vi gian lận và tham nhũng ở Hoa Kỳ, nơi mà các công tố viên đã cáo buộc họ bỏ túi 150 triệu USD từ hối lộ, lại quả và các hành vi sai trái khác. Và các công tố viên liên bang Thụy Sĩ đang tìm kiếm chứng cứ về các giao dịch mờ ám đằng sau quyết định trao quyền đăng cai World Cup 2018 cho Nga và 2022 cho Qatar.

Tất nhiên, gian lận là một truyền thống lâu đời trong thể thao chuyên nghiệp. Ví dụ, giới tội phạm ở Mỹ rất quan tâm đến môn quyền anh. Ngay cả các trò chơi từng được coi là của các quý ông như môn cricket (bóng gậy) cũng đã trở nên ô uế trước sự xâm nhập của các mạng lưới cờ bạc và các thương vụ gian lận. FIFA chỉ là kẻ giàu nhất, mạnh nhất, và moi nhiều tiền của thế giới nhất trong đám mà thôi.

Một số người đã so sánh FIFA với Mafia, và Blatter, sinh ra trong một ngôi làng nhỏ của Thụy Sĩ, được gọi là “Bố già Blatter” (Don Blatterone). Điều này không hoàn toàn công bằng. Vì như chúng ta đều biết, đến nay vẫn chưa có hợp đồng giết người nào được ban hành từ trụ sở của FIFA ở Zurich. Nhưng sự bí mật của tổ chức này, việc hăm dọa các đối thủ cạnh tranh của những người đang điều hành tổ chức, việc dựa vào các ưu ái riêng, hối lộ và nhắc lại các món nợ đã cho thấy sự tương đồng đáng lo ngại giữa FIFA với giới tội phạm có tổ chức.

Tất nhiên là người ta có thể chọn cách coi FIFA là một tổ chức bất thường chứ không phải là một tổ chức tội phạm. Nhưng ngay cả trong cách gọi hướng thiện hơn này thì phần lớn các hành động phi pháp cũng là kết quả trực tiếp của sự thiếu minh bạch của tổ chức này. Toàn bộ hoạt động của FIFA được điều hành bởi một nhóm đàn ông gắn kết chặt chẽ với nhau (phụ nữ không có vai trò gì trong trò kinh doanh mờ ám này), và tất cả những người này đều chịu ơn ông chủ.

Điều này không chỉ bắt đầu dưới thời Blatter. Người tiền nhiệm của Blatter là João Havelange người Brazil đã biến FIFA thành một đế chế tham nhũng và giàu nứt đố đổ vách bằng cách kết nạp ngày càng nhiều các nước đang phát triển, và phiếu bầu của các nước này cho các ông chủ đã được mua bằng mọi cách qua các thương vụ béo bở về tiếp thị và truyền thông.

Khoản tiền khổng lồ của các công ty Coca-Cola và Adidas đã hòa vào hệ thống để chảy vào cái túi không đáy của những kẻ thống trị Thế giới thứ Ba và như cáo buộc thì vào cả túi của Havelange. Coca-Cola là nhà tài trợ chính của World Cup 1978 tại Argentina, khi đang được cai trị bởi một chính quyền quân sự tàn bạo.

Blatter không quá thô kệch như Havelange. Không giống như vị chủ tịch người Brazil, Blatter không công khai kết hợp với giới tội phạm. Nhưng quyền lực của ông ta cũng dựa trên những phiếu bầu và lòng trung thành của các nước bên ngoài Tây Âu, được đảm bảo bằng lời hứa bản quyền truyền hình và nhượng quyền thương mại. Trong trường hợp của Qatar, điều này có nghĩa là giành quyền đăng cai World Cup ở nơi khí hậu hoàn toàn không phù hợp, với những sân vận động được vội vã xây dựng bởi các lao động nước ngoài dưới điều kiện làm việc khủng khiếp, được trả lương thấp với rất ít quyền lợi.

Lời than phiền của những người châu Âu hơi khó tính hơn thường bị đáp trả bằng những cáo buộc rằng họ có thái độ tân chủ nghĩa thực dân hay thậm chí là phân biệt chủng tộc. Thật vậy, đó là những gì đã biến Blatter thành một người đàn ông điển hình của thời đại chúng ta. Blatter là một nhà điều hành tàn nhẫn nhưng lại tự coi mình là anh hùng đấu tranh cho các nước đang phát triển, bảo vệ lợi ích của người châu Phi, châu Á, Ả Rập, và Nam Mỹ trước một phương Tây kiêu ngạo.

Mọi thứ đã thay đổi kể từ thời những chính trị gia tha hóa của các nước nghèo bị mua chuộc để mang lại nhiều lợi ích chính trị hay thương mại hơn cho phương Tây. Tất nhiên là chuyện này vẫn xảy ra. Nhưng bây giờ số tiền thực sự rất lớn thường được tạo ra từ bên ngoài phương Tây như ở Trung Quốc, Vịnh Ba Tư, và thậm chí cả Nga.

Các doanh nhân, kiến ​​trúc sư, nghệ sĩ, hiệu trưởng trường đại học, giám đốc bảo tàng từ phương Tây – hay bất kỳ ai cần một lượng lớn tiền mặt để tài trợ cho các dự án đắt đỏ của họ – hiện nay đều phải làm việc với những kẻ chuyên quyền không ở phương Tây. Và dĩ nhiên là ngay cả các chính trị gia được bầu lên một cách dân chủ cũng phải làm vậy. Và một số – như Tony Blair – biến nó thành một nghề sau khi mãn nhiệm.

Thỏa mãn các chế độ độc tài và những lợi ích thương mại mờ ám không phải là một loại hình kinh doanh trong sạch. Các liên minh đương đại giữa những nhóm lợi ích của phương Tây – trong nghệ thuật và giáo dục đại học cũng không thua kém trong thể thao – với giới quyền lực phi dân chủ nhưng giàu có đã dẫn tới những thỏa hiệp có thể dễ dàng làm hỏng những danh tiếng vốn có.

Một cách để làm chệch hướng sự chú ý là mượn những lời lẽ chống đế quốc cũ của phe cánh tả. Làm ăn với những kẻ bạo chúa và các ông trùm ám muội không còn bị coi là dễ bị mua chuộc mà được coi là cao quý. Bán nhượng quyền thương mại của một trường đại học hoặc một bảo tàng cho một quốc gia vùng Vịnh, xây dựng thêm một sân vận động khổng lồ ở Trung Quốc, hoặc kiếm khoản tiền kếch xù bằng cách ưu ái quyền đăng cai World Cup cho Nga hay Qatar là tiến bộ, chống phân biệt chủng tộc, và là một chiến thắng của tình anh em toàn cầu và các giá trị phổ quát.

Đây là khía cạnh khó chịu nhất của FIFA thời Blatter. Tham nhũng, mua phiếu bầu, nỗi khát khao uy tín quốc tế đến vô lý của các ông chủ bóng đá, các ngăn tủ căng đầy huy chương và giải thưởng – tất cả được núp dưới danh nghĩa vì sứ mệnh chung. Đó là thói đạo đức giả độc hại.

Than thở về sự dịch chuyển quyền lực toàn cầu và những trung tâm ảnh hưởng cách xa châu Âu và Mỹ là vô ích. Chúng ta cũng không thể dự đoán chính xác những hậu quả chính trị của sự thay đổi này. Nhưng nếu câu chuyện đáng tiếc của FIFA là một chỉ dấu thì có thể chắc chắn rằng đồng tiền vẫn cai trị trong bất cứ hình thức chính thể nào.

Nguồn: Ian Buruma, “The Soccer Mafia,” Project Syndicate, 28/05/2015.

Biên dịch: Nghiêm Hồng Sơn | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng

Ian Buruma là Giáo sư về Dân chủ, Nhân quyền và Báo chí tại Bard College. Ông là tác giả nhiều cuốn sách, bao gồm Murder in Amsterdam: The Death of Theo Van Gogh and the Limits of Tolerance và mới đây là cuốn Year Zero: A History of 1945.

(Nghiên Cứu Quốc Tế)